Neuroregulatory effect of royal jelly.
اثر تنظیم‌کنندگی عصبی ژل رویال.
ژل رویال (RJ) ترشحی سرشار از مواد مغذی است که منحصراً به ملکه زنبورهای عسل داده می‌شود و فعالیت‌های زیستی متنوعی از خود نشان می‌دهد. با توجه به شناخت محدود از تأثیرات آن بر عملکردها و آسیب‌شناسی‌های مرتبط با دستگاه عصبی مرکزی (CNS)، این مقاله مروری تلاش می‌کند تا پیشرفت‌های اخیر در زمینه عملکرد تنظیم‌کنندگی عصبی ژل رویال در پستانداران و انسان‌ها را جمع‌بندی کند. یکی دیگر از اهداف اصلی این نوشتار، خلاصه‌سازی مکانیسم‌های شناخته‌شده‌ای است که زیربنای اثر تنظیم‌کنندگی عصبی ژل رویال را تشکیل می‌دهند. در ابتدا، اجزای تشکیل‌دهنده ژل رویال از منظر ارتباطشان با محافظت عصبی (نوروپروتکشن) مورد بحث قرار می‌گیرند؛ با تمرکز ویژه بر «اسید ملکه زنبور عسل» (QBA یا 10-HDA)، پروتئین‌های اصلی ژل رویال (MRJPs) و میکروبیوتای بدن. سپس، پیامدهای تنظیم‌کنندگی عصبی ژل رویال در سه حوزه دسته‌بندی می‌شوند: عملکردهای بنیادین دستگاه عصبی مرکزی (شامل یادگیری و حافظه، فعالیت سلول‌های عصبی در شرایط آزمایشگاهی، و رفتارهای اجتماعی)؛ اختلالات عصبی (مانند بیماری آلزایمر، بیماری پارکینسون، اضطراب و افسردگی)؛ و رویدادهای دارای سمیت عصبی. از منظر مکانیسم‌های عملکردی، ژل رویال موجب تعدیل «التهاب عصبی» (نورو-اینفلامیشن) می‌شود که عاملی کلیدی در بروز اختلالات عصبی است. همچنین، این ماده به عنوان یک مهارکننده آنزیم HDAC (هیستون دِاستیلاز) — در کنار سایر تنظیم‌کننده‌های اپی‌ژنتیکی — عمل کرده و بر بیان ژن‌ها در دستگاه عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد. شواهد نوظهور همچنین به نقش «محور میکروبیوتا-روده-مغز» (MGB) اشاره دارند؛ بدین معنا که ژل رویال ترکیب میکروبیوتای روده را تغییر داده و متعاقباً بر عملکرد مغز تأثیر می‌گذارد. در نهایت، مسیرهای پژوهشی مهمی ترسیم شده‌اند که شامل اهمیت بالینی، مقایسه با سایر محصولات زنبور عسل، مکانیسم‌های اپی‌ژنتیکی، و نقش بالقوه (اما هنوز ناشناخته) ژل رویال در تغییر شکل رفتارهای اجتماعی است. هدف این مقاله مروری، یکپارچه‌سازی دانش موجود درباره اثرات تنظیم‌کنندگی عصبی ژل رویال و تأکید بر پتانسیل درمانی آن برای اختلالات عصبی، هم در قالب رویکردهای تغذیه‌ای و هم در قالب رویکردهای دارویی است.
Zhu, F, et al. 2025. Neuroregulatory effect of royal jelly. J Nutr Biochem, 145, 110028
